Hepatitis B

Wat is hepatitis B?

Hepatitis betekent ontsteking van de lever. Het woord hepatitis is afgeleid uit het Grieks. Hepar betekent lever en itis betekent ontsteking.

Hepatitis B wordt veroorzaakt door het hepatitis B-virus. Het gaat hierbij om een ander virus dan bij hepatitis A, C, D en E. Al deze vormen worden veroorzaakt door een virus. Daarom spreken we over virale hepatitis.

Hepatitis B komt wereldwijd voor. Ook in Nederland komt de ziekte voor. Besmetting vindt vooral plaats via bloed-bloedcontact, seksueel contact en van moeder op kind tijdens de geboorte.

Als u eenmaal hepatitis B heeft gehad en bent genezen, bent u er de rest van uw leven immuun voor. U krijgt het dan niet opnieuw. Er bestaat een vaccin tegen hepatitis B.

Hepatitis B kan acuut zijn of chronisch worden. Acuut houdt in dat de ontsteking kortdurend is en chronisch wil zeggen van lange duur.

Acute hepatitis B

Bij ongeveer 90% van de volwassen mensen geneest hepatitis B vanzelf binnen een half jaar. We spreken dan van acute hepatitis B. De meeste mensen hebben geen klachten, maar er kunnen wel klachten optreden.


Chronische hepatitis B

Bij ongeveer 10% van de volwassenen geneest hepatitis B niet vanzelf en wordt het chronisch. We spreken van chronisch als het virus langer dan zes maanden in het lichaam aanwezig is. U bent dan drager van het virus. De meeste mensen hebben weinig klachten of zijn alleen wat moe. Chronische hepatitis B blijft besmettelijk, ook als u geen klachten heeft.

 

Baby’s

Een baby kan tijdens de bevalling besmet raken met hepatitis B als zijn moeder het heeft. Besmetting vindt plaats via bloed-bloedcontact. Bij baby’s wordt hepatitis B bijna altijd chronisch. Dit komt doordat het afweersysteem bij baby’s nog niet volledig ontwikkeld is.

 

Twee vormen van chronische hepatitis B

Er bestaan twee vormen van chronische hepatitis B.

Actieve vorm

    • Kan een lichte tot ernstige leverontsteking veroorzaken
      • Kan leiden tot leverfibrose en levercirrose. Bij leverfibrose ontstaat er littekenweefsel in de lever. Hierdoor raken de levercellen beschadigd. Na verloop van tijd is er zoveel littekenweefsel gevormd dat levercellen afsterven. Hierdoor kan de lever niet goed meer functioneren. We spreken dan van levercirrose. Levercirrose verhoogt de kans op het ontstaan van leverkanker (HCC)
        • Door behandeling met medicijnen neemt de kans op blijvende beschadiging aan de lever af

Inactieve vorm

  • Het virus is aanwezig meestal zonder klachten te veroorzaken, maar er kunnen ook perioden zijn dat het virus actief is. Er kunnen dan klachten optreden die bij een acute hepatitis voorkomen
    • Meestal zijn er op lange termijn weinig gevolgen
      • Belangrijk is dat uw arts regelmatig uw bloed onderzoekt om de activiteit van het virus vast te stellen

 

Feiten en cijfers hepatitis B

In Nederland is het aantal nieuwe gevallen van hepatitis B licht gedaald. Naar schatting hebben ongeveer 40.000 mensen chronische hepatitis B. Bij wie komt hepatitis B het meeste voor?

      • eerste generatie-immigranten (immigranten die in het buitenland zijn geboren) uit een land waar hepatitis B veel voorkomt. Zij zijn vaak op jonge leeftijd besmet geraakt.
        • de grootste groep met chronische hepatitis B is de eerste generatie-immigranten uit China, Marokko en Turkije
          • drugsgebruikers die besmette injectienaalden gebruiken
            • homoseksuelen
              • prostituees
                • mensen met veel wisselende seksuele contacten

Wereldwijd zijn er ongeveer 350 tot 400 miljoen mensen met chronische hepatitis B. Het komt vooral voor in grote delen van Afrika, Azië, Oost-Europa en Latijns-Amerika.

Wat zijn de klachten bij hepatitis B?

Als u besmet bent met het hepatitis B-virus heeft u meestal geen of vage klachten. Vaak merkt u er niets van. U bent wel besmettelijk voor anderen. Als er klachten optreden, is dit meestal één tot zes maanden na besmetting. Bij ongeveer 90% van de volwassenen geneest de leverontsteking vanzelf binnen een half jaar.

Vanwege de grote reservecapaciteit van de lever veroorzaken leverziekten, zoals hepatitis, vaak pas in een laat stadium klachten. Dit komt doordat het gezonde deel van de lever de verschillende functies goed genoeg kan uitvoeren. Wanneer er klachten optreden is de ziekte meestal al in een ver gevorderd stadium.

 

Acute hepatitis B

Bij ongeveer 90% van de kinderen en 60% van de volwassenen verloopt een acute hepatitis B zonder duidelijke klachten.
Klachten die kunnen optreden zijn:

    • vermoeidheid
      • misselijkheid en braken
        • verminderde eetlust
          • spier- en gewrichtspijn
            • jeuk
              • pijn in de bovenbuik
                • geel worden van de huid en het oogwit
                  • donkere urine
                    • licht gekleurde ontlasting (grijs-wit)

 

Chronische hepatitis B

Chronische hepatitis B veroorzaakt meestal geen klachten. Er bestaan twee vormen van chronische hepatitis B, een actieve en inactieve vorm. De actieve vorm kan op den duur een lichte tot ernstige leverontsteking veroorzaken en uiteindelijk leiden tot levercirrose. Dit is een ernstige leverbeschadiging, waarbij gezond weefsel in de lever vervangen wordt door littekenweefsel.

Levercirrose ontstaat na vijf tot vijfentwintig jaar bij ongeveer 20% van de volwassenen met een actieve chronische hepatitis B. Van de patiënten met levercirrose ontstaat bij ongeveer 10% binnen vijf jaar leverkanker (HCC). 
Deze getallen gelden als er geen behandeling met medicijnen plaatsvindt. Door zorgvuldige controle en behandeling met medicijnen is de kans op levercirrose en leverkanker veel kleiner.
Inactieve chronische hepatitis B veroorzaakt meestal geen klachten. Er kunnen perioden zijn dat het virus actief is, waarbij klachten kunnen optreden die bij een acute hepatitis B voorkomen.

 

Ernstig ziekteverloop

Patiënten met chronische hepatitis B die ook HIV, hepatitis C of hepatitis D hebben waarvoor ze niet behandeld zijn, hebben een ernstiger en sneller ziekteverloop.

Terug naar boven

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Buisjes bloed

De huisarts kan via bloedonderzoek de diagnose van hepatitis B stellen. Het bloed wordt onderzocht op de aanwezigheid van antistoffen tegen het hepatitis B-virus. Antistoffen zijn vanaf ongeveer zes weken na besmetting in het bloed aantoonbaar.
Of aanvullend onderzoek nodig is, is afhankelijk van de uitslag van het bloedonderzoek. De huisarts bespreekt dit met u.

Bloedtesten

HBsAg:  Een test op “hepatitis B surface antigeen”; een deel van het oppervlak van het virus.     
  Als dit aanwezig is (HBsAg positief), betekent dit dat iemand besmet is met het hepatitis B-virus.  
Anti-HBc:  Een test op antistoffen tegen het “hepatitis core antigeen”. Iedereen die ooit in contact is geweest   
  met het hepatitis B-virus heeft deze antistoffen in het bloed, ook als hij/zij allang genezen is.  
HBe Ag:  Een test op “hepatitis Be anti­geen”, een deel van de kern (core) van het virus.       
  Dit is aanwezig bij een acute hepatitis B en in de meeste gevallen bij een chronische actieve hepatitis.  
HBV-DNA:  Een test op het erfelijke mate­riaal van het hepatitis B-virus (DNA). Het erfelijke materiaal is   
  aantoonbaar in het bloed als het virus zich vermenigvuldigt. Er is sprake is van een actieve (chronische) infectie.

De ernst van de fibrose kan op verschillende manieren worden vastgesteld, door middel van een leverbiopsie en door middel van de fibroscan.

Bij leveraandoeningen zullen ook de volgende bloedtesten worden aangevraagd om de leverfunctie te kunnen beoordelen:

ALAT: enzym in de levercel; bij beschadiging van de levercel komt het enzym in het bloed.  
Bilirubine:  galkleurstof, kan verhoogd zijn als de lever de galkleurstof niet goed kan omzetten.   
  Dit kan tot gele verkleuring van het oogwit en de huid leiden (geelzucht).    
Albumine:   eiwit, wordt aangemaakt in de lever. Het eiwitgehalte in het bloed daalt als de leverfunctie afneemt.

Leverbiopsie

Vaststellen van de ernst van ontsteking en verlittekening kan het beste door middel van een leverbiopt. Dit is dan ook de 'gouden standaard'. Bij een leverbiopsie wordt door de huid via een lange, dunne, holle naald een klein stukje weefsel uit de lever gehaald voor onderzoek. 

Fibroscan

De fibroscan werkt met geluidsgolven die door de lever gaan (er is geen beeld zoals bij de bekende echografie). Met de fibroscan wordt de elasticiteit van de lever gemeten. De elasticiteitswaarde wordt uitgedrukt in kilopascals ( kPa) en is een maat voor de ernst van fibrose. Normaal is de elasticiteitswaarde 3-5 kPa; bij een waarde >12 kPa is er in principe sprake van een cirrose.

Het is een eenvoudig en pijnloos onderzoek. Het onderzoek is minder goed uit te voeren bij patiënten met ernstig overgewicht en patiënten met veel vocht in de buik.

Door onderzoek van de lever met behulp van de fibroscan is een leverbiopsie vaak niet nodig. Niet ieder ziekenhuis heeft een fibroscan.

Terug naar boven

Hoe ontstaat hepatitis B?

 De oorzaak van hepatitis B is besmetting met het hepatitis B-virus. Dit virus is heel besmettelijk. Al voordat u klachten heeft kunt u anderen besmetten. Dit is vanaf ongeveer zes weken voordat u klachten heeft totdat het virus uit uw bloed is verdwenen. Als het virus niet verdwijnt spreken we van chronische hepatitis B en bent u drager van het virus. Vaak zijn er geen klachten. U bent wel besmettelijk, ook al zijn er geen klachten.

Het hepatitis B-virus komt voor in bloed, sperma, voorvocht en vaginaal vocht.
Overdracht van het hepatitis B-virus kan plaatsvinden via:

    • bloed-bloedcontact
      • seksueel contact. Hepatitis B is een SOA (seksueel overdraagbare aandoening)
        • besmetting van moeder op kind tijdens de geboorte

 

Manieren van besmetting zijn:

      • onveilig vrijen, zonder condoom
        • via gebruikte besmette injectienaalden
          • via scheermesjes
            • gezamenlijk gebruik van tandenborstels. Speeksel vermengd met bloed kan een risico zijn, bijvoorbeeld bij bloedend tandvlees. Speeksel zelf speelt geen rol in de besmettingsroute.
              • via bloedtransfusie.In Nederland is besmetting tijdens bloedtransfusie uitgesloten omdat het bloed gecontroleerd wordt op hepatitis B. In niet-westerse landen gebeurt dit niet altijd.

 

In de dagelijkse omgang met mensen is er geen risico op besmetting met het hepatitis B-virus.  Voorbeelden waarbij er geen risico bestaat op besmetting

    • Huidcontact. Het virus kan niet door een onbeschadigde huid
      • Zoenen of tongzoenen. Speeksel speelt geen rol in de besmettingsroute
        • Toiletgebruik en gebruiksvoorwerpen
          • Adem, hoesten, niezen, etc.

Terug naar boven

Hepatitis B en zwangerschap

Hepatitis b en zwangerschap

Bij 90% van de mensen die als baby besmet raken met het hepatitis B-virus, blijft het virus in het lichaam aanwezig. In Nederland worden daarom zwangere vrouwen getest op hepatitis B.

Als blijkt dat de vrouw hepatitis B heeft, moet de baby direct na de bevalling immunoglobulinen toegediend krijgen. Immunoglobulinen beschermen de baby tegen hepatitis B. Omdat de bescherming door immunoglobulinen niet lang duurt, krijgt de baby ook een hepatitis B vaccinatie.

De eerste vaccinatie moet in de eerste week na de bevalling gegeven worden. Vervolgens wordt de baby volgens het Rijksvaccinatieprogramma gevaccineerd op de leeftijd van 2, 3, 4 en 11 maanden.

Belangrijk is dat de moeder na de bevalling verder gecontroleerd wordt om te zien of zij behandeld moet worden voor hepatitis B. Dit wordt vaak vergeten!

Terug naar boven

Behandeling van hepatitis B

Mensen met acute hepatitis B hebben geen antivirale behandeling nodig. De meesten van hen zullen de infectie ‘klaren’. Klaring betekent dat het virus niet langer aanwezig is. Deze mensen hebben antilichamen tegen het hepatitis B-virus gevormd en zijn niet langer besmettelijk.

Behandeling van chronische hepatitis B hangt af van de hoeveelheid virus in het bloed en de mate van leverbeschadiging. Regelmatige controle wordt aanbevolen en behandeling zal gestart worden als de conditie van de lever achteruitgaat of als het aantal virusdeeltjes in het bloed toeneemt.

De behandeling kan bestaan uit peginterferon, entecavir of tenofovir. Peginterferon stimuleert het immuunsysteem en wordt per injectie eenmaal per week gedurende maximaal 48 weken toegediend. Het middel heeft veel bijwerkingen.

Zowel entecavir als tenofovir zorgen ervoor dat het virus zich niet kan vermenigvuldigen. Deze middelen moeten meestal langdurig gebruikt worden, vaak levenslang. Soms kan het middel, als gebleken is dat het virus niet meer aantoonbaar is, gestopt worden. Therapietrouw is bij de behandeling van hepatitis B erg belangrijk: het geneesmiddel op de juiste manier, dus precies zoals het voorgeschreven is, gebruiken. 

Terug naar boven

Besmet met hepatitis B

Stylistisch kopje koffie

Bent u besmet met het hepatitis B virus, meld dit dan aan uw omgeving. Voorkom overdracht van het virus naar anderen via bloed, sperma, voorvocht en vaginaal vocht en vrij veilig. 

Als iemand in uw directe omgeving hepatitis B heeft, kunt u besmetting voorkomen door u te laten vaccineren. Vermijd onbeschermd sexueel contact met de patiënt als ook contact via bloed.

Uit verschillende studies blijkt dat 2 koppen koffie per dag een gunstig effect heeft op de lever. Alcohol daarentegen heeft een ongunstig effect op de lever. Dit geldt ook voor overgewicht.

Om zo goed mogelijk voor je lever te zorgen is gezonde voeding (weinig vetten, weinig calorieën) belangrijk. Zorg regelmatig voor voldoende lichaamsbeweging (> 5000 stappen/dag), vermijd alcohol en drink dagelijks tenminste 2 koppen koffie.

Bij patiënten met levercirrose blijkt ondervoeding vaak aanwezig te zijn. Als er sprake is van ondervoeding is het belangrijk om dagelijks voldoende plantaardige eiwitten en koolhydraten te eten.

Terug naar boven

Hoe kan ik de kans op hepatitis B verkleinen?

Tips en adviezen om de kans op hepatitis B te verkleinen

      • Vrij veilig. Gebruik een condoom.
        • Gebruik geen scheermesjes, scheerapparatuur, nagelschaartjes, haarborstels en tandenborstels van anderen.
          • Wees voorzichtig bij kappers, vooral in niet-westerse landen.
            • Gebruik nieuwe, ongebruikte injectienaalden.
            • Let op bij het laten zetten van een tatoeage dat de naalden goed zijn ontsmet of nieuw zijn. Eveneens bij het laten zetten van een piercing of bij acupunctuur. Hetzelfde geldt voor apparatuur die gebruikt wordt door tandartsen en schoonheidsspecialisten.
              • Vaccinatie tegen hepatitis B

Advies als u bloedcontact heeft gehad met iemand die hepatitis B heeft:

    • laat het wondje goed bloeden
      • spoel met lauw stromend water
        • ontsmet de wond daarna met bijvoorbeeld jodium
          • neem contact op met uw huisarts

Vaccinatie tegen hepatitis B

Een vaccinatie geeft voor een lange tijd bescherming tegen hepatitis B, waarschijnlijk is dit levenslang. Een vaccinatie bestaat uit drie injecties verspreid over een half jaar: in maand 0, maand 1 en maand 6.
Bij een vaccinatie krijgt u (een deel van) een bacterie of virus via een naald ingebracht. Uw lichaam maakt daarna antistoffen aan, waardoor u de ziekte zelf niet kunt krijgen of er veel minder last van heeft.
 

Preventiebeleid in Nederland bij hepatitis B

In Nederland is het preventiebeleid bij hepatitis B gericht op screening en vaccinatie.

 

Screening van zwangere vrouwen

Zwangere vrouwen krijgen rond de twaalfde week in de zwangerschap een screening op hepatitis B aangeboden. Deze is gericht op het voorkomen van overdracht van hepatitis B van moeder op kind.

Vaccinatie van alle pasgeborenen

Hepatitis B is standaard opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. De vaccinatie tegen hepatitis B geldt voor alle kinderen die op of na 1 augustus 2011 geboren zijn.

 

Vaccinatie van risicogroepen

Er zijn mensen die een verhoogd risico lopen om besmet te raken met hepatitis B. We spreken dan van risicogroepen. Risicogroepen die in aanmerking komen voor vaccinatie:

                      • mensen die contact hebben met iemand die besmet is met hepatitis B
                        • homoseksuelen
                          • prostituees
                            • mensen met veel wisselende seksuele contacten
                              • werknemers in de gezondheidszorg
                                • mensen met het syndroom van Down
                                  • reizigers naar gebieden waar hepatitis B veel voorkomt
                                    • mensen afkomstig uit een gebied waar hepatitis B veel voorkomt
                                      • patiënten met verhoogd risico door veel medische ingrepen, bijvoorbeeld hemodialysepatiënten of hemofiliepatiënten
                                        • bloed-, orgaan- en stamceldonoren

Terug naar boven

Ervaringsverhalen

Hepatitis B: Zorgen voor elkaar

Donald en zijn vrouw zijn al 29 jaar gelukkig getrouwd. Maar ze hebben ook moeilijke tijden gekend. Toen Donald doodziek was door hepatitis B, was dit erg zwaar voor hen beiden.

Lees meer...

Hepatitis B: Het was een toevalstreffer

Terugkijkend in de tijd is aan de hand van mijn ziektegeschiedenis de ontdekking en het bekend worden van het hepatitis B virus zichtbaar.

Lees meer...

Hepatitis B: Van actief naar hulpeloos

Mijn verhaal begint in 1993. In dat jaar kreeg ik op een dag jeuk en uitslag. Dit werd steeds heftiger. Mijn huisarts gaf mij medicijnen tegen allergie, maar dat hielp niet.

Lees meer...

BIBHEP

BIBHEP staat voor Bewustzijn, Identificatie en Behandeling van chronische hepatitis B en chronische hepatitis C.

Het BIBHEP programma is in 2011 gestart om het volksgezondheidsprobleem van chronische hepatitis B onder de aandacht te brengen van professionals. Ondanks de beschikbaarheid van effectieve antivirale middelen is er nog steeds sprake van een stijgend sterftecijfer. In 2013 is dit programma uitgebreid met hepatitis C.

Het programma is gericht op huisartsen, specialisten in de gastro-enterologie of infectieziekten en zorgverleners werkzaam bij GGD en verslavingszorg. Er worden voor hen workshops in samenwerking met de ziekenhuizen georganiseerd.

Het doel van het BIBHEP programma is dat de sterfte aan de gevolgen van chronische hepatitis B en chronische hepatitis C in Nederland gaat dalen.

Het programma wordt uitgevoerd door een samenwerkingsverband tussen LiverDoc, Erasmus MC/ GGD Rotterdam Rijnmond en de Nederlandse Leverpatiënten Vereniging.

 

Ervaringsdeskundigen

De NLV levert een bijdrage door inzet van ervaringsdeskundigen bij de workshops voor huisartsen en GGD-artsen.

Bent u ervaringsdeskundige op het gebied van hepatitis B en/of hepatitis C en zou u deze ervaringen willen overbrengen tijdens een workshop, dan kunt u zich aanmelden bij José Willemse via ofni.[antispam].@leverpatientenvereniging.nl. Bij haar kunt u ook nadere informatie opvragen.

U krijgt van tevoren een training van 1 dag (11.00 – 15.00 uur). Na de training wordt gekeken naar workshops in de buurt waar u wordt gevraagd uw verhaal te vertellen. U krijgt een reiskostenvergoeding van € 0,25 per km of de reëel gemaakte kosten op basis van OV 2e klas. 

Terug naar boven

Hepatitis Behandelcentra

Een aantal ziekenhuizen heeft een gecertificeerd hepatitis behandelcentrum. In deze centra zijn minimaal twee ervaren specialisten op het gebied van virale hepatitis werkzaam. Zij worden ondersteund door één of meerdere verpleegkundigen die extra onderwijs hebben gevolgd op het gebied van virale hepatitis en die ervaring hebben met patiënten die hepatitis hebben.

Het overzicht van deze gecertificeerde behandelcentra is te vinden op de website van de Vereniging van Maag- Darm- Leverartsen. 

Overzicht gecertificeerde behandelcentra

Terug naar boven

Deel dit artikel:

Hepatitis in verschillende vormen:

Contactgegevens

Van Boetzelaerlaan 24 J
3828 NS HOOGLAND
Tel: 085 - 27 34 988
E-mail: ofni.[antispam].@leverpatientenvereniging.nl
KvK: 40535249
Bank: NL 44 INGB 0000 361 038

Volg ons op