|
Het virus
Virale hepatitis B is een ernstige en wereldwijd veel voorkomende vorm van leverontsteking. Na de infectie herstelt de ziekte zich bij volwassenen in 95% van de gevallen. Echter, bij 5% van de besmettingen kan de ziekte chronisch worden en besmettelijk blijven. Het hepatitis B-virus geeft uitsluitend een ontsteking in de lever.
Het virus is zo opgebouwd dat we verschillende delen kunnen onderscheiden. Het s-antigeen (HbsAg), het e-antigeen (HbeAg) en het core-antigeen (HbcAg). Het erfelijk materiaal van het virus wordt het HBV (hepatitisBvirus) DNA genoemd.
Hoe kun je besmet raken?
Het virus komt voor in bloed, sperma, vaginaal vocht en bloederig speeksel.
Besmetting kan plaatsvinden:
- Via seksueel contact.
Dit is een belangrijke bron van besmetting. Het hepatitis B virus is veel besmettelijker dan het HIV-virus.
- Door het gebruik van niet-steriele naalden, piercings, tatoeages, acupunctuur en ander contact met besmet bloed. Ook alledaagse dingen als het gezamenlijk gebruiken van tandenborstels en scheermesjes kan tot besmetting leiden.
- Via moeder op kind tijdens de geboorte.
Deze vorm van besmetting komt voornamelijk voor in ontwikkelingslanden.
In Nederland worden alle (donor)-bloedproducten sinds 1986 op aanwezigheid van het hepatitis B-virus getest. De kans dat besmetting plaatsvindt door een transfusie is sindsdien vrijwel uitgesloten.
De incubatietijd is ongeveer 2 tot 6 weken. Ziekteverschijnselen hoeven niet altijd op te treden, dit betekent dus dat iemand ongemerkt besmet kan zijn. Het vinden van de bron van besmetting is van belang en wordt door de GG en GD’s gedaan. Na melding van een besmetting nemen zij in principe contact op met degene die besmet is.
Sommige groepen mensen lopen beroepshalve een groter risico, bv. mensen die in de gezondheidszorg werkzaam zijn, de politie en het gevangenispersoneel.
Een goede bescherming is mogelijk d.m.v. vaccinatie tegen hepatitis B. Familieleden van chronische hepatitis B dragers worden ook gevaccineerd.
In Nederland wordt reeds vroeg in de zwangerschap op het hepatitis B-virus getest, zodat er bij de geboorte maatregelen kunnen worden getroffen om te voorkomen dat de baby wordt geïnfecteerd.
Diagnose
Bij verdenking op een hepatitis B infectie wordt bloedonderzoek verricht.
Hierbij wordt gekeken naar het virus in alle onderdelen, zoals het s-antigeen, het e-antigeen en het core-antigeen alsmede naar de antistoffen tegen deze verschillende onderdelen. Door middel van deze testen kan vastgesteld worden of er sprake is van een acute of chronische infectie.
In het geval van een chronische infectie is het nodig om de hoeveelheid HBV DNA te bepalen (titer-bepaling).
De betekenis van de testuitslag kan soms ingewikkeld zijn en vraagt bij een chronische infectie om extra deskundigheid van de behandelend specialist.
Het virus is in staat om in de loop van de tijd een verandering te ondergaan (te muteren). Het veranderde virus wordt een mutant genoemd. We onderscheiden acht verschillende typen hepatitis B-virus, nl. A t/m H.
Wat zijn de klachten en verschijnselen?
De acute hepatitis B-infectie gaat meestal gepaard met geelzucht, vermoeiheid, gebrekkige eetlust, spier- en gewrichtspijnen, koorts, en soms jeuk.
In zeldzame gevallen kan de afweerreactie tegen het virus andere ziekteverschijnselen geven, zoals gewrichtsontstekingen en/of ontstekingen aan de nieren.
De verschijnselen kunnen echter ook zeer gering zijn (zonder duidelijke geelzucht).
Patiënten met een chronische infectie hebben meestal geen klachten, tenzij er sprake is van een levercirrose.
Wat zijn de de gevolgen?
Leeftijd speelt een belangrijke factor bij het chronisch worden van de ziekte.
De meeste volwassen hepatitis B patiënten genezen volledig binnen een periode van een half jaar. Daarna is deze groep niet meer besmettelijk.
Bij 5 – 10 % ontstaat een chronische hepatitis. Deze laatste groep blijft besmettelijk voor anderen. Wanneer men de infectie tijdens de geboorte of als kind oploopt, is de kans op het ontstaan van een chronische infectie zeer groot, als baby is deze kans bijna 90%.
De gevolgen van een chronische infectie zijn zeer verschillend. Er kan sprake zijn van een duidelijke ontsteking met als uiteindelijk resultaat levercirrose. Verder bestaat er een verhoogd risico op het krijgen van levercelcarcinoom.
In andere gevallen is er slechts weinig ontsteking met uiteindelijk ook zeer weinig schade voor de lever. Deze mensen hebben ook vrijwel geen klachten. Mensen die geen ontsteking in de lever hebben en slechts een kleine hoeveelheid HBV DNA noemen we niet actieve dragers.
Hoe is hepatitis B te behandelen?
Bij acute hepatitis B is behandeling met medicijnen niet noodzakelijk. Bij klachten van vermoeidheid is rust aan te bevelen.
Bij een chronische infectie bepaalt de uitslag van alle testen (veelal tezamen met een leverbiopt of de uitslag van een fibroscan) de wijze van behandeling.
De soort behandeling van chronische hepatitis B hangt af van verschillende factoren, bijv. de mate van leverontsteking, het feit of iemand E antigeen positief of negatief is, de leeftijd, alsmede de hoeveelheid virus.
Interferon
Bij de jongere patiëntengroep met matige ontsteking en reeds wat schade aan de lever kan een behandeling met peginterferon zinvol zijn. Dit wordt 1 maal per week als injectie onder de huid gegeven. De behandeling vindt plaats gedurende een bepaalde periode:
- voor e-positieve patiënten duurt de behandeling over het algemeen gemiddeld 16-24 weken;
- voor e-negatieve patiënten lijkt behandeling van 48 weken een betere optie.
Deze behandeling kent diverse bijwerkingen, maar wordt over het algemeen toch redelijk goed verdragen.
Het doel van de interferon-behandeling is het tot rust brengen van de ontsteking en het langdurig verlagen van de hoeveelheid HBV DNA.
Het slagingspercentage van deze behandeling ligt rond 35%.
Overige medicatie
Voor mensen die behandeling nodig hebben en niet in aanmerking komen voor interferon zijn er momenteel 4 geregistreerde medicijnen: tenofovir, entecavir, lamivudine en adevovir.
Er zullen op termijn waarschijnlijk meer anti-virale middelen voor registratie in aanmerking komen.
De behandeling met deze medicijnen is vaak levenslang en maar kent over het algemeen gelukkig weinig bijwerkingen. Er mag nooit zomaar met een dergelijke behandeling worden gestopt.
Dergelijke behandelingen vragen om een goede afweging door arts en patiënt gezamenlijk.
Er is geen standaardrecept. Iedere patiënt wordt individueel ingesteld door een ervaren arts.
Tijdens een behandeling met medicijnen kan er resistentievorming optreden, waardoor het virus niet meer gevoelig is voor het medicijn dat wordt gebruikt. Met name bij lamuvidine bleek dat er na een aantal jaren veel mutantvorming optrad. Toen alleen adefovir als tweede middel voorradig was, werd dit middel toegevoegd aan de lamuvidine met goed resultaat.
Op dit moment hebben tenofovir en entecavir de voorkeur, omdat ze vrijwel geen resistentie geven.
Bij lamuvidine-resistentie wordt tenofovir gestart en de lamuvidine gestopt. Tijdens een medicatiebehandeling is regelmatig controle nodig van de hoogte van het HBV DNA, de transaminasen en de nierfunctie. Dit om tijdig de medicatie te kunnen aanpassen.
Zwanger en hepatitis B
Bij zwangere vrouwen met een chronische hepatitis B infectie moet de hoogte van het HBV-DNA worden vastgesteld. Bij een grote hoeveelheid virus kan in de laatste weken van de zwangerschap het gebruik van lamuvidine worden overwogen.
Na de geboorte wordt gestart met vaccinatie (= actieve immunisatie) van het kind, en krijgt het tevens afweerstoffen ingespoten (=passieve immunisatie). Als kinderen op deze wijze behandeld worden, kan gewoon borstvoeding gegeven worden behalve wanneer de tepels beschadigd zijn en bloeden.
‘Niet actieve dragers’
Er kan pas gesproken worden van een ‘niet actieve drager’ als er gedurende langere tijd geen ontsteking in de lever is en er een laag HBV-DNA ( < den 10x3) is.
Deze groep kan wel in een situatie terecht komen waarin het virus zich flink kan vermenigvuldigen. Bijvoorbeeld wanneer er een flinke aanslag op het afweersysteem is. Te denken valt aan zware chemokuren of bij zware medicatie tegen reuma (rituximab). Als de behandeling tijdelijk is, kan lamuvidine dan een goed middel zijn om als voorzorg in te nemen. Het is dus belangrijk om altijd te vermelden dat je een inactieve drager bent.
Screening voor hepatocellulair carcinoom (HCC)
Mensen met een chronische hepatitis B infectie moeten met name wanneer ze cirrose hebben, gescreend worden op het ontstaan van HCC.
Mensen met een chronische hepatitis B afkomstig uit Afrika moeten reeds vanaf hun 20e levensjaar gescreend worden, óók als ze geen cirrose hebben.
Aziatische mannen vanaf hun 40e jaar en Aziatische vrouwen vanaf hun 50e jaar, ook als ze nog geen cirrose hebben. De screening bestaat uit een leverecho, ieder half jaar, in combinatie met een alfa-foetoproteïnen (AFP) bepaling. Als de echo niet betrouwbaar is of als men twijfelt over een afwijking, moet er een MRI worden gedaan.
Meer lezen over Hepatitis B?
Word dan lid van de NLV en krijg zo toegang tot het extra ledenmenu (naast vele andere voordelen, zoals gratis brochures en gratis toegang tot alle bijeenkomsten).
Hieronder vindt u voorbeelden van artikelen op het afgeschermde Ledenmenu.
Artikelen ziektebeelden Ledenmenu:
- Richtlijnen behandeling Hepatitis B en C
Het Nederlands Genootschap van Maag-Darm-Leverartsen heeft richtlijnen opgesteld voor de behandeling van een chronische hepatitis-B-virusinfectie en chronische hepatitis-C-virusinfectie. Er worden aanbevelingen gedaan voor de evaluatie voorafgaand aan de behandeling, de keuze en diuur van de behandeling en het vervolg tijdens en na de behandeling...
- Lopende studies Hepatitis B
In Nederland lopen een aantal studies aangaande hepatitis. Hierbij een overzicht van lopende studies op het gebied van hepatitis B.
- Landelijke Hepatitisweek 2010
In januari heeft een zeer geslaagde zesde Landelijke Hepatitisweek in congrescentrum de Eenhoorn in Amersfoort plaatsgevonden. Het ging dit jaar over de medische en sociale gevolgen van hepatitis. Er werd uitgebreid ingegaan op besmettingsrisico’s van Hepatitis B, hoe je drager kunt worden, hoe besmetting is te voorkomen, welke onderzoeksmethoden er zijn en welke therapeutische mogelijkheden er op dit moment en mogelijk in de toekomst zijn...
|
