De belangrijkste veranderingen op een rij

Afdrukken

De nieuwe zorgverzekering.
Op 14 juni 2005 heeft de Eerste Kamer ingestemd met het wetsvoorstel voor de nieuwe Zorgverzekeringswet en de Wet op de Zorgtoeslag. Dat betekent dat er vanaf 1 januari 2006 één nieuwe zorgverzekering voor de curatieve zorg komt voor alle Nederlanders.

De meest in het oog springende verandering is dat het verschil tussen het ziekenfonds en de particuliere ziektekostenverzekering verdwijnt. De nieuwe zorgverzekering brengt echter tal van andere wijzigingen met zich mee die vooral belangrijk zijn voor groepen die intensief gebruik maken van de zorgverzekering, zoals chronische patiënten en ouderen.

Het kabinet-Balkenende II stelde in 2003 in het regeerakkoord dat het huidige zorgstelsel niet langer voldoet aan de toenemende behoefte om de zorg op een doelmatige wijze te organiseren en de sterk stijgende kosten van de zorg te beheersen. De overdaad aan regelgeving vormde volgens het kabinet een belemmering voor zorgaanbieders en zorgverzekeraars om een innovatief zorgaanbod met een goede prijs-kwaliteit verhouding aan te bieden. De invoering van de nieuwe zorgverzekering per 1 januari 2006 is dan ook onderdeel van een bredere herstructurering van het zorgstelsel. Andere belangrijke veranderingen in de zorg, die door minister Hoogervorst van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), voortvarend worden uitgevoerd zijn de invoering van een nieuwe bekostigingssystematiek voor de ziekenhuiszorg op basis van de zogenoemde diagnose behandelcombinatie (DBC), de versterking van de positie van patiënten en verzekerden door een verbeterde informatievoorziening en het invoeren van gereguleerde marktwerking in bepaalde deelsectoren van de zorg.

Eén basispakket voor alle Nederlanders

De grootste verandering in het ziektekostenstelsel is het wegvallen van het onderscheid tussen het ziekenfonds, de particuliere ziektekostenverzekering en de diverse publiekrechtelijke regelingen voor ambtenaren. Er komt één basispakket van noodzakelijke zorg voor alle Nederlanders. Het verzekerde pakket is vrijwel gelijk aan de dekking van de huidige ziekenfondsverzekering. De aanspraken voor verzekerden worden functiegericht omschreven, wat betekent dat de zorgverzekeraar kan bepalen waar en door wie de zorg geleverd wordt.
Iedere verzekerde betaalt dezelfde nominale premie voor dezelfde polis. Het ministerie van VWS heeft op basis van ramingen van het Centraal Planbureau becijferd dat de gemiddelde premie ongeveer € 1100,- zal bedragen. De daadwerkelijke premie voor het basispakket kan van verzekeraar tot verzekeraar verschillen. Kinderen tot 18 jaar zijn gratis meeverzekerd. Verder krijgen alle verzekerden in de nieuwe zorgverzekering een verplichte no claim, en desgewenst een vrijwillig eigen risico dat kan oplopen tot € 500,-.
Om de verzekerden met lagere inkomens te compenseren voor de hogere nominale premie, voert het ministerie van Volksgezondheid in samenwerking met de Belastingdienst tegelijkertijd een zorgtoeslag in. De hoogte van deze toeslag is afhankelijk van het inkomen. Daarnaast is er voor verzekerden met lage inkomens en hoge zorgkosten de mogelijkheid om geld terug te krijgen via de zogeheten Tegemoetkomingsregeling bijzondere uitgaven (TBU). Deze regeling is sinds 1 januari 2004 van kracht.

Acceptatieplicht

De toegankelijkheid van de nieuwe zorgverzekering voor chronisch zieken en ouderen wordt gewaarborgd door de acceptatieplicht en het verbod op premiedifferentiatie. Verzekerden die dat willen, kunnen jaarlijks overstappen naar de zorgverzekeraar van hun voorkeur. De acceptatieplicht geldt niet voor de aanvullende verzekeringen. Met de nieuwe zorgverzekerden zijn de basis- en aanvullende verzekering losgekoppeld, waardoor verzekerden de basisverzekering bij de ene en de aanvullende verzekering bij de andere zorgverzekeraar kan afsluiten.
De wettelijke acceptatieplicht sluit de mogelijkheid van directe risicoselectie uit. Om de mogelijkheid van indirecte risicoselectie door zorgverzekeraars te minimaliseren, wordt een systeem van risicoverevening ontwikkeld. Het voornaamste kenmerk van dit systeem is dat de risico's van de verzekerden op basis van kenmerken die samenhangen met de gezondheidstoestand van de verzekerde zo goed mogelijk worden ingeschat. Deze kenmerken dienen als basis voor een bijdrage die de zorgverzekeraar krijgt uit het Zorgverzekeringsfonds. Zo wordt bereikt dat de verschillen tussen de nominale premies primair samenhangen met de bedrijfsvoering van de zorgverzekeraars en niet met gezondheidsrisico's van de verzekerdenportefeuille.

Zorgplicht en recht op zorg

In de Zorgverzekeringswet is bepaald dat zorgverzekeraars een zorgplicht hebben. De zorgverzekeraar is verplicht er voor te zorgen dat verzekerden op tijd de noodzakelijke zorg ontvangen. De verzekerde heeft òf recht op zorg verleend door een gecontracteerde zorgverlener, òf recht op vergoeding van gemaakte kosten. In het eerste geval krijgt de verzekerde zorg van aanbieders waarmee de zorgverzekeraar een overeenkomst heeft gesloten. Deze polisvariant is vergelijkbaar met de huidige ziekenfondsverzekering. In het tweede geval heeft de verzekerde recht op vergoeding van de kosten van zorg. Ook kunnen zorgverzekeraars een polis aanbieden die een mix van beide polisvarianten omvat. De verzekerde heeft ook recht op bemiddeling door de zorgverzekeraar.

Voor wat betreft de vergoeding van zorg uit het buitenland, zal er niet veel veranderen. De Europese regels met betrekking tot patiëntenmobiliteit blijven van kracht. Voor behandelingen waarvoor in Nederland wachtlijsten bestaan, zoals oog- en heupoperaties, zal de zorgverzekeraar contracten aanhouden met buitenlandse zorgaanbieders. Ook voor meer specifieke ingrepen blijft de buitenlandse capaciteit aantrekkelijk. De nieuwe zorgverzekeringswet stelt hiervoor geen nieuwe spelregels op. Zorgverzekeraars mogen zelf bezien of en hoe zij omgaan met buitenlandzorg en of zij dat eventueel aanbieden in een bepaalde polis.


Kritische consument
Met het toenemen van de variëteit aan zorgpolissen, wordt het belangrijk voor verzekerden om een afgewogen keuze te kunnen maken. Voorwaarde is dat de zorgverzekeringsmarkt transparant is. Hiervoor ontwikkelt de overheid in samenwerking met consumentenorganisaties online informatiesystemen om het polisaanbod van de zorgverzekeraars beter te kunnen vergelijken. De hogere nominale premie die verzekerden vanaf 1 januari moeten betalen, vormt een prikkel voor verzekerden om nog kritischer te kijken naar de prijs, de service en de kwaliteit van de ingekochte zorg. Zorgverzekeraars gaan onder druk van de kritische klant meer dan in het oude ziektestelsel concurreren om de gunst van de verzekerde door een lagere premie en zorg met een goede prijs-kwaliteit verhouding aan te bieden. Hiervoor moeten ze scherpe contracten sluiten met zorgaanbieders zoals ziekenhuizen en apothekers. Dit marktmechanisme moet op termijn bijdragen aan het betaalbaar houden van de gezondheidszorg.

De automatische overgang

Om de overgang van het oude naar het nieuwe ziektekostenstelsel soepel te laten verlopen hebben zorgverzekeraars en het ministerie van VWS afspraken gemaakt om de overgang in goede banen te laten lopen. Uiterlijk 16 december 2005 krijgen alle verzekerden van hun huidige zorgverzekeraar een aanbod voor de nieuwe zorgverzekering. Dit aanbod is zoveel als mogelijk gelijk aan de zorgverzekering die zorgverzekerden nu hebben. Verzekerden zijn vrij om te bepalen of ze op dit aanbod willen ingaan. Als ze hier geen gebruik van willen maken, kunnen ze een andere zorgverzekeraar om een offerte vragen. Ze moeten hun huidige zorgverzekeraar dan vóór 1 maart 2006 laten weten dat ze zich elders willen laten verzekeren. Als verzekerden voor 1 maart niets van zich laten horen, zijn ze automatisch verzekerd bij de huidige zorgverzekeraar. Voor deze ‘automatische overgang’ is gekozen om te voorkomen dat mensen onverzekerd raken in het nieuwe stelsel. Als ze ervoor kiezen om naar een andere zorgverzekeraar over te stappen, hebben ze tot 1 mei 2006 de tijd om zich aan te melden bij deze zorgverzekeraar.

Waar kan ik met vragen over de nieuwe zorgverzekering terecht?

Algemeen
Postbus 51
www.postbus51.nl
tel. 0800-8051

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
www.denieuwezorgverzekering.nl

Zorgverzekeraars Nederland
www.zorgverzekeraars.nl

Patiënten- en consumenteninformatie
NPCF
www.npcf.nl

Consumentenbond
www.consumentenbond.nl

Verzekeringspolissen
Individuele zorgverzekeraars websites van zorgverzekeraars

www.kiesbeter.nl vanaf medio december 2005
Zorgverzekeraars Nederland www.zn.nl
www.zorgverzekeraars.nl Nu

Zorgtoeslag
Belastingdienst
tel. 0800 0543,
www.toeslagen.nl